Tenofovir

Tarkib

1 ta tabletka tarkibida quyidagilar mavjud:

Faol moddalar: Tenofovir dizoproksil fumarat 300,0 mg.

Farmakologik xususiyatlari

Farmakokinetika

Och qoringa peroral qo‘llanganda tenofovirning biosinguvchanligi taxminan 25% va 40% gacha (ovqat vaqtida) bo‘ladi; ovqat vaqtida, ayniqsa yog‘ miqdori yuqori bo‘lganda, qabul qilinganda yaxshilanadi. Tenofvirning samaradorligiga ovqatlanish klinik jihatdan sezilarli ta’sir ko‘rsatmaydi. 300 mg dozani och qoringa bir marta og‘iz orqali qabul qilgandan so‘ng, qon zardobidagi maksimal konsentratsiyasiga 1±0,4 soatdan so‘ng erishiladi. Tenofovir farmakokinetikasi dozaga bog‘liq xususiyatga ega. Hujayradan yarim chiqarilish davri (T1/2) - 60 soat; Tenofvirni bir marta og‘iz orqali qabul qilgandan so‘ng, T1/2 tenofvir - taxminan 17 soat. 300 mg dozada kuniga bir marta ko‘p marta og‘iz orqali qabul qilingandan so‘ng (och qoringa qabul qilinmaganda), qabul qilingan dozaning 32+10% siydikda 24 soatdan ortiq vaqt davomida aniqlanadi. Tenofvir buyraklar orqali, koptokchalar filtratsiyasi va faol kanalchalar sekretsiyasi orqali chiqariladi.

Farmakodinamika

Tenofovir disoproksil fumarat in vivo sharoitida adenozin monofosfat nukleozidmonofosfat (nukleotid) analogi bo‘lgan tenofovirga aylanadi. Keyinchalik tenofovir faol metabolitga - tenofovir difosfatga aylanadi. Tenofovir - teskari transkriptazaning nukleotidli ingibitori bo‘lib, odam immunitet tanqisligi virusiga (OIV-1 va OIV-2) nisbatan o‘ziga xos faollikka ega.

Ko‘rsatmalar

Kattalarda kombinatsiyalangan antiretrovirus terapiya tarkibida OIV-1 infeksiyasini davolash.

Qo‘llash usuli va dozalari

Ovqatlanishdan qat’i nazar, ichiladi.

OIV-1 infeksiyasini davolash uchun tavsiya etilgan doza: 300 mg kuniga 1 marta. Buyrak yetishmovchiligida Tenofvirning tavsiya etilgan dozalash tartibi: Kreatinin klirensi 30-49 ml/daq: har 48 soatda 300 mg. Kreatinin klirensi 10-29 ml/daq: har 72-96 soatda 300 mg. Gemodializ: dializ seansi tugagandan so‘ng har 7 kunda 300 mg. Kreatinin klirensi 10 ml/daqiqadan kam bo‘lgan (gemodializsiz) bemorlarda dozalash tartibi bo‘yicha tavsiyalar mavjud emas.

Nojo‘ya ta’sirlari

Quyida preparat bilan taxminiy (ehtimoliy) bog‘liq bo‘lgan nojo‘ya reaksiyalar keltirilgan bo‘lib, ular tizimli-a’zo sinflari bo‘yicha ularning ifodalanishining kamayishi tartibida, quyidagi chastota bilan sanab o‘tilgan: juda tez-tez (1/10) va tez-tez (1/100, 1/10), kamdan-kam (1/10000, 1/1000), juda kam (Metabolizm va ovqatlanishning buzilishi: juda tez-tez - gipofosfatemiya.

Asab tizimi tomonidan: juda tez-tez - bosh aylanishi.

Oshqozon-ichak trakti tomonidan: juda tez-tez - diareya, qusish, ko‘ngil aynishi; tez-tez - meteorizm.

Kombinatsiyalangan retrovirusli terapiya gipertriglitseridemiya, giperxolesterinemiya, insulinga rezistentlik, giperglikemiya va giperlaktatemiya kabi metabolik buzilishlar; teri osti kletchatkasining qayta taqsimlanishi (lipodistrofiya) bilan bog‘liq.

Osteonekroz holatlari qayd etilgan, ayniqsa xavf omillari bo‘lgan bemorlarda yoki uzoq muddatli kombinatsiyalangan virusga qarshi terapiyada. Chastotasi noma’lum.

Marketingdan keyingi tajriba:

Metabolizm va ovqatlanishning buzilishi: kamdan-kam hollarda - laktat atsidoz, chastotasi noma’lum - gipokaliyemiya.

Respirator, torakal va mediastinal buzilishlar: juda kam hollarda - dispnoe.

Oshqozon-ichak trakti tomonidan: kamdan kam hollarda - pankreatit.

Gepatobiliar tizim tomonidan: kam hollarda - transaminazalar faolligining oshishi; juda kam hollarda - gepatit, chastotasi noma’lum - jigar steatozi.

Teri va teri osti to‘qimalari tomonidan: kamdan-kam hollarda - toshma.

Tayanch-harakat tizimi tomonidan: chastotasi noma’lum - rabdomioliz, osteomalyatsiya, mushaklar kuchsizligi, miopatiya.

Siydik ajratish tizimi tomonidan: kamdan-kam hollarda - o‘tkir buyrak yetishmovchiligi, proksimal buyrak tubulopatiyasi (shu jumladan Fankoni sindromi), giperkreatininemiya; juda kam hollarda - o‘tkir tubulyar nekroz; chastotasi noma’lum - nefrit (shu jumladan o‘tkir interstitsial), nefrogen qandsiz diabet.

Umumiy buzilishlar va yuborish joyidagi o‘zgarishlar: juda kam hollarda - asteniya.

Qarshi ko‘rsatmalar

Tenofovir preparatning har qanday komponentiga yuqori sezuvchanligi bo‘lgan bemorlarda qo‘llash mumkin emas.

Dozani oshirib yuborish

Doza oshirib yuborilgan taqdirda, bemor zaharlanishning mumkin bo‘lgan belgilarini aniqlash uchun tekshirilishi kerak. Zarurat tug‘ilganda standart qo‘llab-quvvatlovchi terapiya qo‘llaniladi.

Tenofovir taxminan 54% ekstraksiya koeffitsiyenti bilan gemodializ orqali samarali tozalanadi. 300 mg tenofovir qabul qilingandan so‘ng, 4 soatlik gemodializ muolajasi qabul qilingan tenofovir dozasining taxminan 10 foizini yo‘qotishga olib keladi.

Ehtiyot choralari

Nukleozid analoglarini qo‘llashda laktat-atsidoz va steatoz bilan kechuvchi og‘ir gepatomegaliya, shu jumladan o‘lim holatlari qayd etilgan.

Birinchi marta paydo bo‘lgan yoki zo‘rayib boruvchi buyrak yetishmovchiligi o‘tkir buyrak yetishmovchiligi va Fankoni sindromiga olib kelishi mumkin. Tenofvir bilan davolashni boshlashdan oldin kreatinin klirensini aniqlash zarur. Buyrak yetishmovchiligi rivojlanishi yoki avj olishi xavfi yuqori bo‘lgan bemorlarda qon zardobidagi kreatinin va fosfor klirensini nazorat qilish zarur. Tenofvirni bir vaqtning o‘zida yoki yaqinda nefrotoksik dorilar bilan davolangandan keyin qo‘llashdan saqlanish kerak.

Tenofvirni tarkibiga tenofvir (masalan, Truvada, Atripla) va adefvir depivoksil kiritilgan kombinatsiyalangan virusga qarshi preparatlar bilan bir vaqtda qo‘llashni istisno qilish zarur. Tenofovir faqat OIV-1 bilan kasallangan bemorlarda tegishli antiretrovirusli kombinatsiyalangan terapiyaning bir qismi sifatida qo‘llanilishi kerak.

OIV bilan kasallangan bemorlarda suyak to‘qimasi zichligining pasayishi kuzatildi. Anamnezida patologik sinishi bo‘lgan bemorlarda, shuningdek, osteopeniya xavfi yuqori bo‘lgan bemorlarda suyak to‘qimasining zichligini nazorat qilish zarur. Yog‘ to‘planishining qayta taqsimlanishi/to‘planishi kombinatsiyalangan antiretrovirus terapiya olayotgan OIV bilan kasallangan bemorlarda kuzatilgan. OIV bilan kasallangan bemorlarda immunitetning tiklanish sindromi kuzatildi. Keyingi baholash va davolanish talab qilinishi mumkin.

Nefrotoksiklik:

Tenofvir qo‘llanilganda gipofosfatemiya, gipourikemiya, proteinuriya, normoglikemik glyukozuriya bilan kechuvchi Fankoni sindromi rivojlanishi mumkin; ayrim hollarda o‘tkir buyrak yetishmovchiligi rivojlanishi mumkin. Dastlabki bosqichlarda simptomsiz kechishi yoki mialgiya bilan kechishi mumkin; aksariyat hollarda simptomlar preparatni qabul qilish to‘xtatilganda yo‘qoladi. Xavf omillariga tana vaznining pastligi va davolash boshlangan paytda buyrak kasalligining mavjudligi kiradi. Dastlabki buyrak funksiyasi normal bo‘lgan bemorlarda nefrotoksik nojo‘ya ta’sirlarning rivojlanish chastotasi juda past.

Chidamlilik:

41L va 210W ni o‘z ichiga olgan timidin analoglariga chidamlilikning uch yoki undan ortiq mutatsiyasi bo‘lgan bemorlarda sezuvchanlik pasaygan. Timidin mutatsiyalarining boshqa kombinatsiyalarida sezuvchanlik saqlanib qoladi va M184V mutatsiyasi mavjud bo‘lganda kuchayadi.

Dorilarning o‘zaro ta’siri

Didanozin: birga qo‘llanganda didanozin konsentratsiyasining oshishi; ularni ehtiyotkorlik bilan qo‘llash va didanozin toksikligining namoyon bo‘lishini nazorat qilish kerak (masalan, pankreatit, neyropatiya). Tenofvirning didanozin bilan kombinatsiyasi tavsiya etilmaydi; agar bu o‘zini oqlasa, dozani kamaytirish yoki didanozin bilan davolashni to‘xtatish imkoniyatini ko‘rib chiqish lozim. Tenofovir didanozinning kamaytirilgan dozalari bilan kombinatsiyalanadi (masalan, tana vazni 60 kg bo‘lgan bemorlarga didanozin 250 mg sutkada 1 marta; 60 kg - 200 mg sutkasiga 1 marta). Boshqa tomondan, bunday past dozali kombinatsiya, ehtimol, virusga qarshi faollikning pastligi va C04-limfotsitlar sonining yetarli darajada ko‘paymasligi bilan tavsiflanadi, bu esa ushbu kombinatsiyani edavirenz yoki nevirapin qo‘shish bilan qo‘llashda terapiyaning samarasizligining yuqori chastotasini ko‘rsatadi.

Atazanavir: birga qo‘llanganda atazanavir konsentratsiyasining pasayishi va tenofovir konsentratsiyasining ortishi. Tenofovirni atazanavir bilan faqat ikkinchisining ta’sirini ritonavir bilan qo‘shimcha kuchaytirish orqali qo‘llash zarur.

Lopinavir/ritonavir: birgalikda qo‘llanganda tenofovir konsentratsiyasining oshishi.

Darunavir: Tenofvir konsentratsiyasini 20-25% ga oshiradi. Preparatlarni standart dozalarda qo‘llash lozim, bunda tenofovirning nefrotoksik ta’sirini diqqat bilan kuzatib borish lozim. Tenofovir asosan buyraklar orqali organizmdan chiqariladi, tenofovirni buyrak faoliyatini pasaytiradigan yoki faol tubulyar sekretsiyani qisqartiradigan/to‘xtatadigan dorilar bilan birgalikda qo‘llash tenofovirning qon zardobidagi konsentratsiyasini oshirishi va/yoki buyraklar orqali chiqariladigan boshqa dorilar konsentratsiyasini oshirishi mumkin.

Gansiklovir, valgansiklovir va sitofovir buyraklarning faol kanalcha sekretsiyasi uchun tenofovir bilan raqobatlashadi, natijada tenofovir yoki bir vaqtning o‘zida qo‘llaniladigan dori vositasi darajasi oshadi; yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan nojo‘ya ta’sirlarga nisbatan ehtiyotkorlik talab etiladi. Nefrotoksik preparatlar qon zardobida tenofovir konsentratsiyasini ham oshirishi mumkin.

Chiqarilish shakli, o‘rami

Plyonkali qobiq bilan qoplangan tabletkalar 300 mg N10, N10 (1x10), N20 (2x10), N30 (3x10), N50 (5x10) (konturli yacheykali o‘ramlar).

Ishlab chiqaruvchi

Sharq Darmon, MCHJ. O‘zbekiston.