Deksametazon (Dexamethasone) Belmedpreparaty in'ektsiyasi 4 mg/ml, 1 ml №10 (ampulalar)

Tarkib

1 ml eritma quyidagilarni o‘z ichiga oladi: ta’sir etuvchi modda: deksametazon natriy fosfat (deksametazon fosfatga qayta hisoblaganda) - 4 mg; yordamchi moddalar: glitserol - 22,5 mg, natriy gidrofosfat digidrat - 1 mg, dinatriy edetat digidrat - 0,1 mg, inyeksiya uchun suv - 1 ml gacha.

Tavsif

Tiniq, rangsiz yoki biroz sarg‘ish suyuqlik.

Chiqarish shakli

Inyeksiya uchun eritma, 4 mg/ml.

Farmakoterapevtik guruh

Glyukokortikosteroid. Deksametazon. ATX kodi: H02AB02.

Farmakologik xususiyatlari

Farmakodinamika

Deksametazon - buyrak usti bezi po‘stlog‘ining sintetik gormoni, glyukokortikosteroid (GKS), ftorprednizolonning metillangan hosilasi. Yallig‘lanishga qarshi, allergiyaga qarshi, desensibilizatsiyalovchi, shokka qarshi, antitoksik va immunodepressiv ta’sir ko‘rsatadi.

GKS o‘ziga xos sitoplazmatik retseptorlar bilan o‘zaro ta’sirlashib, hujayra yadrosiga kirib boruvchi va matritsali ribonuklein kislota sintezini rag‘batlantiruvchi kompleksni hosil qiladi, ikkinchisi esa hujayraviy ta’sirga vositachilik qiluvchi oqsillar, shu jumladan lipokortin hosil bo‘lishini indutsirlaydi. Lipokortin fosfolipaza A2 ni susaytiradi, araxidon kislotasining ajralib chiqishini susaytiradi va yallig‘lanish, allergiya va boshqa jarayonlarga yordam beradigan endoperekislar, prostaglandinlar, leykotrienlar sintezini susaytiradi.

Oqsil almashinuviga ta’siri: albumin/globulin koeffitsiyentini oshirish bilan plazmadagi oqsil miqdorini (globulinlar hisobiga) kamaytiradi, jigar va buyraklarda albuminlar sintezini oshiradi; mushak to‘qimasida oqsil katabolizmini kuchaytiradi.

Lipidlar almashinuviga ta’siri: yuqori yog‘ kislotalari va triglitseridlar sintezini oshiradi, yog‘ni qayta taqsimlaydi (yog‘ to‘planishi asosan yelka kamari, yuz, qorin sohasida sodir bo‘ladi), giperxolesterinemiya rivojlanishiga olib keladi.

Uglevod almashinuviga ta’siri: uglevodlarning oshqozon-ichak traktidan (OIT) so‘rilishini oshiradi; glyukoza-6-fosfataza faolligini oshiradi, bu esa glyukozaning jigardan qonga o‘tishini oshiradi; fosfoenolpiruvatkarboksilaza faolligini va aminotransferazalar sintezini oshiradi, bu esa glyukoneogenezning faollashishiga olib keladi.

Suv-elektrolit almashinuviga ta’siri: organizmda natriy va suvni ushlab qoladi, kaliy chiqarilishini rag‘batlantiradi (mineralokortikoid faolligi), oshqozon-ichak tizimidan kalsiy so‘rilishini pasaytiradi, suyaklardan kalsiyni "yuvadi", buyraklar tomonidan kalsiy chiqarilishini oshiradi.

Yallig‘lanishga qarshi ta’siri eozinofillar tomonidan yallig‘lanish mediatorlari ajralib chiqishini susaytirishi; lipokortin hosil bo‘lishini qo‘zg‘atishi va gialuron kislotasi ishlab chiqaradigan semiz hujayralar sonini kamaytirishi; kapillyarlar o‘tkazuvchanligini kamaytirishi; hujayra membranalari va organellalar (ayniqsa, lizosomal) membranalarini barqarorlashtirishi bilan bog‘liq. Allergiyaga qarshi ta’sir allergiya mediatorlari sintezi va sekretsiyasining susayishi, sensibilizatsiyalangan semiz hujayralar va bazofillardan gistamin va boshqa biologik faol moddalar ajralib chiqishining tormozlanishi, aylanib yuruvchi bazofillar sonining kamayishi, limfoid va biriktiruvchi to‘qima rivojlanishining susayishi, T- va B-limfotsitlar, semiz hujayralar sonining kamayishi, effektor hujayralarning allergiya mediatorlariga sezuvchanligining pasayishi, antitelolar hosil bo‘lishining susayishi, organizm immun javobining o‘zgarishi natijasida rivojlanadi.

O‘pkaning surunkali obstruktiv kasalligida ta’sir asosan yallig‘lanish jarayonlarining tormozlanishiga, shilliq pardalar shishining rivojlanishini susaytirishga yoki oldini olishga, bronxlar epiteliysi shilliq osti qavatining eozinofil infiltratsiyasini tormozlashga, bronxlar shilliq qavatida aylanib yuruvchi immun komplekslarning to‘planishiga, shilliq qavat eroziyasi va deskvamatsiyasini tormozlashga asoslanadi. Kichik va o‘rta kalibrli bronxlar beta-adrenoretseptorlarining endogen katexolaminlar va ekzogen simpatomimetiklarga sezuvchanligini oshiradi, bronxlar sekretsiyasining ishlab chiqarilishini susaytirish yoki kamaytirish hisobiga uning yopishqoqligini pasaytiradi.

Shokka qarshi va antitoksik ta’sir qon bosimining oshishi (aylanayotgan katexolaminlar konsentratsiyasining oshishi va ularga adrenoretseptorlar sezuvchanligining tiklanishi, shuningdek, vazokonstriksiya hisobiga), qon tomir devori o‘tkazuvchanligining pasayishi, membrana himoya xususiyatlari, endo- va ksenobiotiklar metabolizmida ishtirok etuvchi jigar fermentlarining faollashuvi bilan bog‘liq.

Immunodepressiv ta’siri limfotsitlar va makrofaglardan sitokinlar (interleykin-1 va interleykin-2, gamma-interferon) ajralib chiqishining tormozlanishi bilan bog‘liq.

Gipofiz tomonidan adrenokortikotrop gormon (AKTG) sintezi va ajralishini hamda ikkilamchi - endogen GKS sintezini susaytiradi. Tireotrop gormon va follikulani stimullovchi gormon sekretsiyasini susaytiradi. Beta-lipotropin ajralib chiqishini susaytiradi, ammo aylanib yuruvchi beta-endorfin miqdorini kamaytirmaydi.

Yallig‘lanish jarayonida biriktiruvchi to‘qima reaksiyalarini tormozlaydi va chandiqli to‘qima hosil bo‘lish imkoniyatini kamaytiradi.

Markaziy asab tizimining qo‘zg‘aluvchanligini oshiradi. Limfotsitlar va eozinofillar sonini kamaytiradi, eritrotsitlarni ko‘paytiradi (eritropoetinlar ishlab chiqarilishini rag‘batlantirish orqali).

Ta’sirining o‘ziga xos xususiyati gipofiz funksiyasini sezilarli darajada ingibirlash va mineralokortikoid faolligining deyarli to‘liq yo‘qligidir. Sutkasiga 1-1,5 mg dozada buyrak usti bezlari po‘stlog‘ini so‘ndiradi; biologik yarim chiqarilish davri (T1/2) - 32-72 soat (gipotalamo-gipofizar-buyrak usti bezlari tizimini so‘ndirish davomiyligi).

Farmakokinetika

Absorbsiya

Deksametazonning qon plazmasidagi maksimal konsentratsiyasi vena ichiga yuborilganidan 5 daqiqa o‘tgach va mushak ichiga yuborilganidan 1 soat o‘tgach erishiladi.

Taqsimlash

Plazma oqsillari bilan bog‘lanishi (asosan albuminlar bilan) - 77%. Gematoensefalik va yo‘ldosh to‘siqlari orqali o‘tadi. Plazmadan yarim chiqarilish davri (T1/2) 190 minutni tashkil etadi.

Metabolizm

Jigarda metabolizmga uchraydi. Deksametazonning oz miqdori buyrak va boshqa a’zolarda metabolizmga uchraydi.

Chiqarish

Dozaning 65% gacha qismi 24 soat ichida buyraklar orqali chiqariladi, oz miqdorda deksametazon ko‘krak sutiga o‘tadi.

Klinik ta’sirning rivojlanish vaqti

Vena ichiga qo‘llanganda ta’siri tez rivojlanadi; mushak ichiga qo‘llanganda klinik ta’siri 8 soatdan keyin rivojlanadi. Ta’siri davomli: mushak ichiga qo‘llangandan keyin 17 kundan 28 kungacha va mahalliy qo‘llangandan keyin 3 kundan 3 haftagacha. Bo‘g‘imlarga yoki yumshoq to‘qimalarga (zararlangan joylarga) mahalliy yuborilganda, mushak orasiga yuborilgandagiga qaraganda so‘rilishi sekinroq kechadi.

Ko‘rsatmalar

Buyrak usti bezi po‘stlog‘i yetishmovchiligida o‘rinbosar terapiya (natriy xlorid va/yoki mineralokortikosteroidlar bilan kombinatsiyada): buyrak usti bezi po‘stlog‘ining o‘tkir yetishmovchiligi (Addison kasalligi, ikki tomonlama adrenalektomiya); GKS bilan davolash to‘xtatilgandan keyin rivojlanadigan buyrak usti bezi po‘stlog‘ining nisbiy yetishmovchiligi; buyrak usti bezi po‘stlog‘ining birlamchi yoki ikkilamchi yetishmovchiligi.

Tez ta’sir etuvchi GKSni kiritishni talab qiladigan boshqa kasalliklarning simptomatik va patogenetik terapiyasi, shuningdek, preparatni og‘iz orqali qabul qilish imkonsiz bo‘lgan hollarda:

- endokrin kasalliklar (buyrak usti bezi po‘stlog‘ining tug‘ma giperplaziyasi, o‘tkir osti tireoidit);

- shok (kuyish, travmatik, jarrohlik, toksik) - qon tomirlarini toraytiruvchi vositalar, plazma o‘rnini bosuvchi dorilar va boshqa simptomatik terapiya samarasiz bo‘lganda;

- bosh miya shishi (faqat magnit-rezonans yoki kompyuter tomografiyasi natijalari bilan kalla ichi bosimining oshishi alomatlari tasdiqlangandan so‘ng), bosh miya jarohati, neyroxirurgik aralashuv, miyaga qon quyilishi, ensefalit, meningit, nur ta’siridagi miya o‘smasi tufayli yuzaga keladi;

- astmatik holat; og‘ir bronxospazm (bronxial astmaning kuchayishi);

- og‘ir allergik reaksiyalar, anafilaktik shok;

- revmatik kasalliklar;

- biriktiruvchi to‘qimalarning tizimli kasalliklari;

- o‘tkir og‘ir dermatozlar;

- xavfli kasalliklar (katta yoshli bemorlarda leykoz va limfomani palliativ davolash; bolalarda o‘tkir leykemiya; og‘iz orqali davolash imkoni bo‘lmaganda xavfli o‘smalar bilan og‘rigan bemorlarda giperkalsiyemiya);

- qon kasalliklari (o‘tkir gemolitik kamqonliklar, agranulotsitoz, kattalardagi idiopatik trombotsitopenik purpura);

- oftalmologiya amaliyotida (subkonyunktival, retrobulbar yoki parabulbar yuborish): epiteliy shikastlanmagan keratit, keratokonyunktivit, irit, iridotsiklit, blefarit, blefarokonyunktivit, sklerit, episklerit, ko‘z jarohatlari va jarrohlik aralashuvlaridan keyingi yallig‘lanish jarayoni, simpatik oftalmiya, shox parda transplantatsiyasidan keyingi immunosupressiv davolash;

- mahalliy qo‘llash (patologik hosila sohasiga): keloidlar, diskoid qizil yuguruk, halqasimon granulyoma;

- kuydiruvchi suyuqliklar bilan zaharlanish (yallig‘lanish holatlarini kamaytirish va chandiqli torayishlarning oldini olish).

Qarshi ko‘rsatmalar

- Tizimli mikozlar;

- tirik va kuchsizlantirilgan vaksinalarni preparatning immunosupressiv dozalari bilan bir vaqtda qo‘llash;

- emizish davri.

"Hayotiy" ko‘rsatmalar bo‘yicha qisqa muddatli qo‘llash uchun yagona qarshi ko‘rsatma deksametazonga yoki preparat tarkibidagi har qanday yordamchi moddalarga yuqori sezuvchanlikdir.

Ehtiyotkorlik bilan

Virusli, zamburug‘li yoki bakterial tabiatli tizimli parazitar va yuqumli kasalliklar (hozirda yoki yaqinda o‘tkazilgan, shu jumladan bemor bilan yaqinda bo‘lgan aloqa) - oddiy gerpes, belbog‘li gerpes (viremik faza), suvchechak, qizamiq; amyobiaz, strongiloidoz (aniqlangan yoki gumon qilingan); faol yoki yashirin sil. Og‘ir yuqumli kasalliklarda faqat maxsus mikroblarga qarshi terapiya fonida qo‘llash mumkin.

Emlash davri (emlashdan 8 hafta oldin va 2 hafta keyin), BSJ emlashdan keyingi limfadenit.

Immunitet tanqisligi holatlari (shu jumladan OITS yoki OIV infeksiyasi).

Oshqozon-ichak trakti kasalliklari: oshqozon va o‘n ikki barmoqli ichak yara kasalligi, ezofagit, gastrit, o‘tkir yoki yashirin peptik yara, yangi hosil qilingan ichak anastomozi, perforatsiya yoki abssess xavfi bo‘lgan yarali kolit, divertikulit.

Jigar yetishmovchiligi.

Gipoalbuminemiya va uni keltirib chiqaruvchi holatlar.

Yurak-qon tomir tizimi kasalliklari, shu jumladan yaqinda o‘tkazilgan miokard infarkti, dekompensatsiyalangan surunkali yurak yetishmovchiligi, arterial gipertenziya, giperlipidemiya.

Endokrin kasalliklar - qandli diabet (shu jumladan uglevodlarga tolerantlikning buzilishi), tireotoksikoz, gipotireoz, Itsenko-Kushing kasalligi, III-IV darajali semizlik.

Og‘ir surunkali buyrak yetishmovchiligi, nefrourolitiaz.

Tizimli osteoporoz, miasteniya gravis, poliomiyelit (bulbar ensefalit shaklidan tashqari), epilepsiya, "steroid" miopatiya.

O‘tkir psixoz, og‘ir affektiv buzilishlar (shu jumladan anamnezda, ayniqsa "steroid" psixoz).

Ochiq va yopiq burchakli glaukoma, ko‘z gerpesi (shox parda teshilishi xavfi).

Homiladorlik.

Keksa bemorlar - osteoporoz va arterial gipertenziya rivojlanish xavfi yuqoriligi sababli.

Bolalarda o‘sish davrida deksametazon faqat mutlaq ko‘rsatmalar bo‘yicha va davolovchi shifokorning alohida sinchkov nazorati ostida qo‘llanilishi kerak.

Qo‘llash usuli va dozalari

Dozalash tartibi individual bo‘lib, ko‘rsatmalarga, bemorning holatiga va uning terapiyaga bo‘lgan munosabatiga bog‘liq. Preparat vena ichiga (v/i) sekin oqim bilan yoki tomchilab (o‘tkir va shoshilinch holatlarda); mushak ichiga (m/i); shuningdek, mahalliy (patologik hosilaga), subkonyunktival, retrobulbar yoki parabulbar yuborish mumkin.

Vena ichiga infuziya uchun eritma tayyorlash maqsadida natriy xloridning izotonik eritmasi yoki dekstrozaning 5% li eritmasidan foydalanish lozim.

Preparat v/i va m/i ga 0,5-24 mg/sut dozada 2 marta (og‘iz orqali qabul qilinadigan dozaning 1/3-1/2 qismiga teng) minimal samarali dozada maksimal qisqa kurs bilan yuboriladi, davolash asta-sekin to‘xtatiladi. Agar yuqori dozalar bir necha kundan ortiq qo‘llaniladigan bo‘lsa, preparat dozasi keyingi bir necha kun yoki undan ko‘proq vaqt davomida asta-sekin kamaytirilishi kerak. Uzoq muddatli davolash 0,5 mg/sutdan oshmaydigan dozada o‘tkazilishi kerak. B/o bir joyning o‘ziga 2 ml dan ko‘p bo‘lmagan eritma yuboriladi.

Shoshilinch holatlarda yuqori dozalarda qo‘llaniladi: boshlang‘ich doza 4-20 mg ni tashkil etadi, u kerakli ta’sirga erishilgunga qadar takrorlanadi, umumiy sutkalik doza kamdan-kam hollarda 80 mg dan oshadi. Terapevtik samaraga erishilgandan so‘ng, deksametazon zaruratga qarab 2-4 mg dan yuboriladi, so‘ngra preparat asta-sekin to‘xtatiladi. Uzoq muddatli ta’sirini saqlab qolish uchun preparat har 3-4 soatda yoki uzoq muddatli tomchi infuziyasi ko‘rinishida yuboriladi. O‘tkir holatlar bartaraf etilgach, bemor deksametazon ichishga o‘tkaziladi.

Shokda qat’iy v/i bolyus bilan 2-6 mg/kg dozada yuboriladi. Zarurat bo‘lganda, takroriy dozalar har 2-6 soatda yoki v/i uzoq muddatli infuziya ko‘rinishida kuniga 3 mg/kg dozada yuboriladi. Deksametazon bilan davolash shokning kompleks terapiyasi tarkibida o‘tkazilishi kerak. Farmakologik dozalarni qo‘llashga faqat hayot uchun xavfli holatlarda yo‘l qo‘yiladi va odatda bu vaqt 48-72 soatdan oshmaydi.

Bosh miya shishida boshlang‘ich dozasi 10 mg v/i, keyin 4 mg dan har 6 soatda simptomlar yo‘qolguncha (odatda 12-24 soat davomida) yuboriladi. 2-4 kun o‘tgach, doza kamaytiriladi va preparat 5-7 kun davomida asta-sekin to‘xtatiladi.

Xavfli o‘smalar bilan og‘rigan bemorlarga qo‘llab-quvvatlovchi davolash kerak bo‘lishi mumkin - 2 mg m/o yoki v/i kuniga 2-3 marta.

Bosh miyaning o‘tkir shishida qisqa muddatli intensiv terapiya o‘tkaziladi: kattalarda yuklama dozasi 50 mg v/i ni tashkil etadi, keyin 1-3 kunlarda har 2 soatda 8 mg dan, 4-kuni - har 2 soatda 4 mg dan, 5-8 kunlarda - har 4 soatda 4 mg dan yuboriladi, so‘ngra sutkalik doza to‘liq bekor qilingunga qadar kuniga 4 mg ga kamaytiriladi. Tana vazni 35 kg dan ortiq bo‘lgan bolalarga yuklama dozasi 25 mg v/i ni tashkil etadi, keyin 1-3 kunlarda har 2 soatda 4 mg dan, 4-kunlarda har 4 soatda 4 mg dan, 5-8 kunlarda har 6 soatda 4 mg dan yuboriladi, so‘ngra sutkalik doza to‘liq bekor qilingunga qadar 2 mg/sut ga kamaytiriladi. Tana vazni 35 kg dan kam bo‘lgan bolalarga yuklama dozasi 20 mg v/i ni tashkil etadi, so‘ngra 1-3 kunlarda har 3 soatda 4 mg dan, 4-kunlarda har 6 soatda 4 mg dan, 5-8 kunlarda har 6 soatda 2 mg dan yuboriladi, so‘ngra sutkalik doza to‘liq bekor qilingunga qadar 1 mg/sut ga kamaytiriladi.

O‘tkir o‘z-o‘zini cheklovchi allergik reaksiyalarda yoki surunkali allergik kasalliklarning kuchayishida deksametazonni parenteral va peroral qo‘llash kombinatsiyalanadi: 1-kun - v/i 4-8 mg, 2-3 kun - ichga 1 mg sutkada 2 marta, 4-5 kun - ichga 0,5 mg sutkada 2 marta, 6-7 kun - ichga 0,5 mg bir marta. 8-kuni davolash samaradorligi baholanadi.

Bolalar uchun preparat dozalari (oyiga):

O‘rinbosar terapiya o‘tkazilganda (buyrak usti bezi po‘stlog‘i yetishmovchiligida) preparatning dozasi tana vazniga 0,0233 mg/kg yoki tana yuzasi maydoniga 0,67 mg/m2 ni tashkil etadi, har 3-kuni 3 dozaga bo‘linadi yoki tana vazniga 0,00776-0,01165 mg/kg yoki tana yuzasi maydoniga 0,233-0,335 mg/m2 har kuni. Boshqa ko‘rsatmalarda tavsiya etilgan doza tana vazniga 0,02776 dan 0,16665 mg/kg gacha yoki har 12-24 soatda tana yuzasi maydoniga 0,833-5 mg/m2 ni tashkil etadi.

Nojo‘ya ta’sirlari

Nojo‘ya reaksiyalarning paydo bo‘lish chastotasi va ifodalanishi terapiya davomiyligiga, deksametazon dozasiga va GKS qo‘llashning sirkad ritmiga rioya qilish imkoniyatiga bog‘liq.

Endokrin tizim tomonidan buzilishlar: glyukozaga tolerantlikning pasayishi, "steroid" qandli diabet yoki latent qandli diabetning namoyon bo‘lishi, buyrak usti bezlari funksiyasining susayishi, Itsenko-Kushing sindromi (oysimon yuz, gipofizar tipdagi semizlik, girsutizm, AB oshishi, dismenoreya, amenoreya, miasteniya, "steroid" striyalar), bolalarda jinsiy rivojlanishning kechikishi.

Qon va limfa tizimidagi buzilishlar: o‘rtacha leykotsitoz, limfopeniya, eozinopeniya, politsitemiya.

Oshqozon-ichak tizimi tomonidan buzilishlar: ko‘ngil aynishi, qusish, pankreatit, oshqozon va 12 barmoqli ichakning "steroidli" yarasi, eroziv ezofagit, oshqozon yoki ichakning qon ketishi va teshilishi, ishtahaning oshishi yoki pasayishi, meteorizm, hiqichoq, qorinda og‘riq, oshqozon sohasida noqulaylik hissi. Kamdan kam hollarda - "jigar" transaminazalari va ishqoriy fosfataza faolligining oshishi.

Yurak va tomirlar tomonidan buzilishlar: aritmiyalar, bradikardiya (hatto yurak to‘xtashigacha); surunkali yurak yetishmovchiligining rivojlanishi (moyil bemorlarda) yoki kechishining og‘irlashishi; elektrokardiogrammada gipokaliyemiyaga xos o‘zgarishlar; AB ko‘tarilishi, giperkoagulyatsiya, trombozlar; vena ichiga yuborilganda: qonning yuzga "to‘lishi", vaskulit, kapillyarlar mo‘rtligining ortishi. O‘tkir va yarim o‘tkir miokard infarkti bilan og‘rigan bemorlarda nekroz o‘chog‘ining tarqalishi, chandiqli to‘qima shakllanishining sekinlashishi, bu esa yurak mushagining yorilishiga olib kelishi mumkin.

Ruhiy buzilishlar: asabiylik yoki bezovtalik, uyqusizlik, emotsional labillik, deliriy, dezoriyentatsiya, eyforiya, gallyutsinatsiyalar, maniakal-depressiv psixoz, depressiya, paranoyya, o‘z joniga qasd qilishga moyillik.

Asab tizimi tomonidan buzilishlar: kalla ichi bosimining oshishi, bosh aylanishi, bosh og‘rig‘i, vertigo, miyacha soxta o‘smasi, talvasalar.

Ko‘rish a’zosi tomonidan buzilishlar: ko‘rish qobiliyatining to‘satdan yo‘qolishi (bosh, bo‘yin, burun chig‘anoqlari, bosh terisi sohasiga parenteral yuborilganda preparat kristallarining ko‘z tomirlarida to‘planishi mumkin), orqa subkapsulyar katarakta, ko‘ruv nervi shikastlanishi mumkin bo‘lgan ko‘z ichki bosimining oshishi, ko‘zning ikkilamchi bakterial, zamburug‘li yoki virusli infeksiyalari rivojlanishiga moyillik, shox pardaning trofik o‘zgarishlari, ekzoftalm, xemoz, ptoz, midriaz, shox parda perforatsiyasi, markaziy seroz xorioretinopatiya.

Moddalar almashinuvi va ovqatlanishdagi buzilishlar: giperxolesterinemiya, kalsiy ajralishining ortishi, gipokalsiyemiya, tana vaznining ortishi, manfiy azot balansi (oqsillar parchalanishining ortishi), ko‘p terlash, epidural lipomatoz.

Mineralokortikoid faolligi bilan bog‘liq - suyuqlik va natriyning ushlanib qolishi (periferik shishlar), gipernatriyemiya, gipokaliyemiya sindromi (gipokaliyemiya, aritmiya, mialgiya yoki mushak spazmi, g‘ayritabiiy holsizlik va charchoq).

Skelet-mushak va biriktiruvchi to‘qimalar tomonidan buzilishlar: bolalarda o‘sish va suyaklanish jarayonlarining sekinlashishi (epifizar o‘sish sohalarining muddatidan oldin yopilishi), osteoporoz (juda kam hollarda - suyaklarning patologik sinishlari, yelka va son suyagi boshchasining aseptik nekrozi), mushak paylarining yorilishi, "steroid" miopatiya, mushak massasining kamayishi (atrofiya).

Buyrak va siydik yo‘llari tomonidan buzilishlar: leykotsituriya.

Teri va teri osti to‘qimalari tomonidan buzilishlar: yaralarning sekin bitishi, petexiyalar, ekximozlar, terining yupqalashishi, giper- yoki gipopigmentatsiya, "steroid" husnbuzarlar, "steroid" striyalar, piodermiya va kandidozlar rivojlanishiga moyillik, rozatseasimon perioral dermatit, teri sinamalarini o‘tkazishda reaksiyalarning bostirilishi, teleangioektaziyalar, gipertrixoz.

Immun tizimi tomonidan buzilishlar: tarqalgan (teri toshmasi, teri qichishishi, anafilaktik shok), mahalliy allergik reaksiyalar.

Yuqumli va parazitar kasalliklar: infeksiyalarning rivojlanishi yoki zo‘rayishi (bu noxush reaksiyaning paydo bo‘lishiga birgalikda qo‘llaniladigan immunodepressantlar va emlash yordam beradi).

Yuborish joyidagi umumiy buzilishlar va buzilishlar: "bekor qilish" sindromi, parenteral yuborilganda mahalliy: achishish, uvishish, og‘riq, paresteziyalar va yuborilgan joyda infeksiyalar, kamdan kam hollarda - atrofdagi to‘qimalarning nekrozi, inyeksiya joyida chandiqlar hosil bo‘lishi; v/i yuborilganda teri va teri osti kletchatkasining atrofiyasi (ayniqsa, deltasimon mushakka yuborish xavfli).

Dozani oshirib yuborish

Belgilari: qon bosimining ko‘tarilishi, periferik shishlar, peptik yara, giperglikemiya, hushning buzilishi.

Davolash: simptomatik, spetsifik antidot yo‘q.

O‘zaro aloqa

Deksametazon farmatsevtik jihatdan boshqa dori vositalari bilan mos kelmaydi (erimaydigan birikmalar hosil qilishi mumkin). Uni boshqa preparatlardan alohida (v/i bolyusli yoki boshqa tomizgich orqali, ikkinchi eritma sifatida) yuborish tavsiya etiladi. Deksametazon eritmasi geparin bilan aralashtirilganda cho‘kma hosil bo‘ladi.

Deksametazonni CYP3A4 izofermenti ingibitorlari (jumladan, ketokonazol, itrakonozol, ritonavir va kobitsistat) bilan birgalikda qo‘llash deksametazon klirensining pasayishiga olib kelishi mumkin, bu esa buyrak usti bezi faoliyatining susayishini kuchaytiradi va Itsenko-Kushing sindromi rivojlanishiga olib keladi. Agar deksametazonni qo‘llashdan kutilayotgan foyda tizimli GKSni qo‘llashning yuqori xavfidan oshmasa, ushbu kombinatsiyadan qochish kerak.

Deksametazon kabi CYP3A4 izofermentining induktor preparatlari CYP3A4 tomonidan metabolizmga uchragan dori vositalarining klirensini oshirishi mumkin, bu esa ularning qon plazmasidagi konsentratsiyasining pasayishiga olib keladi.

Antiretrovirus proteaza ingibitorlari (ritonavir, darunavir, indinavir, lopinavir, sakvinavir va afavirenz) CYP3A4 izofermenti tomonidan metabolizmga uchraydi. Ular deksametazon bilan birga qo‘llanganda CYP3A4 tomonidan metabolizmga uchraydigan preparatlarning klirensi oshishi mumkin, bu esa ularning plazmadagi konsentratsiyasining pasayishiga olib keladi.

Deksametazon yurak glikozidlarining zaharliligini oshiradi (gipokaliyemiya yuzaga kelishi tufayli aritmiyalar rivojlanish xavfi ortadi).

Viruslarga qarshi tirik vaksinalar bilan bir vaqtda va boshqa turdagi immunizatsiya fonida qo‘llanilganda viruslarning faollashishi va infeksiyalar rivojlanish xavfini oshiradi.

Izoniazid, meksiletin metabolizmini oshiradi (ayniqsa, "tez atsetilyatorlar"da), bu ularning qon plazmasidagi konsentratsiyasining pasayishiga olib keladi.

Paratsetamolning gepatotoksik ta’siri rivojlanish xavfini oshiradi (jigar fermentlarining induksiyasi va paratsetamolning toksik metaboliti hosil bo‘lishi).

Folat kislotasi miqdorini oshiradi (uzoq muddatli terapiyada).

Deksametazon keltirib chiqaradigan gipokaliyemiya miorelaksantlar fonida mushak blokadasining yaqqolligi va davomiyligini oshirishi mumkin.

Yuqori dozalarda somatotropinning ta’sirini kamaytiradi.

Deksametazon gipoglikemik preparatlarning ta’sirini kamaytiradi; kumarin hosilalarining antikoagulyant ta’sirini kuchaytiradi.

D vitaminining ichak bo‘shlig‘ida kalsiy so‘rilishiga ta’sirini susaytiradi. Ergokalsiferol va paratgormon deksametazon chaqiradigan osteopatiya rivojlanishiga to‘sqinlik qiladi. Qondagi prazikvantel konsentratsiyasini kamaytiradi.

Siklosporin (metabolizmni susaytiradi) va ketokonazol (klirensni pasaytiradi) toksiklikni oshiradi.

Tiazidli diuretiklar, karboangidraza ingibitorlari, boshqa GKS va amfoteritsin V gipokaliyemiya rivojlanish xavfini oshiradi, Na-tarkibli preparatlar esa shish va AB ko‘tarilishi xavfini oshiradi.

Nosteroid yallig‘lanishga qarshi dori vositalari (NYAQDV) va etanol oshqozon-ichak trakti shilliq qavatining yaralanishi va qon ketish xavfini oshiradi, artritni davolash uchun NYAQDV bilan birgalikda terapevtik ta’sirning yig‘indisi tufayli GKS dozasini kamaytirish mumkin.

Indometatsin deksametazonni albuminlar bog‘idan siqib chiqarib, nojo‘ya reaksiyalar rivojlanish xavfini oshiradi.

Amfoteritsin B va karboangidraza ingibitorlari osteoporoz rivojlanish xavfini oshiradi.

Deksametazonni rifampitsin, fenitoin, karbamazepin, barbituratlar va primidon kabi CYP3A4 izofermenti faolligini indutsirlovchi dori vositalari bilan birgalikda qo‘llash GKS farmakologik ta’sirining pasayishiga (uning metabolizmi tezligining oshishi hisobiga) olib kelishi mumkin. Mitotan va buyrak usti bezi po‘stlog‘i funksiyasining boshqa ingibitorlari deksametazon dozasini oshirish zaruriyatini keltirib chiqarishi mumkin.

Deksametazon klirensi qalqonsimon bez gormonlari preparatlarini qo‘llash fonida oshadi.

Immunodepressantlar infeksiya va limfoma yoki Epshteyn-Barr virusi keltirib chiqaradigan boshqa limfoproliferativ buzilishlar rivojlanish xavfini oshiradi.

Estrogenlar (shu jumladan, estrogen saqlovchi peroral kontratseptivlar) deksametazon klirensini pasaytiradi, yarim chiqarilish davrini va ularning terapevtik hamda toksik ta’sirini uzaytiradi.

Girsutizm va husnbuzar paydo bo‘lishiga boshqa steroid gormonal preparatlar - androgenlar, estrogenlar, anaboliklar, peroral kontratseptivlarni bir vaqtda qo‘llash yordam beradi.

Tritsiklik antidepressantlar deksametazon qabul qilish natijasida kelib chiqqan depressiyaning og‘irligini kuchaytirishi mumkin (ushbu nojo‘ya ta’sirlarni davolash uchun ko‘rsatilmagan).

Katarakta rivojlanish xavfi boshqa GKS, antipsixotik preparatlar (neyroleptiklar), karbutamid va azatioprin fonida qo‘llanilganda ortadi. M-xolinoblokatorlar (jumladan, antigistamin dori vositalari, tritsiklik antidepressantlar), nitratlar bilan bir vaqtda buyurish ko‘z ichi bosimining oshishiga olib keladi.

Ftorxinolonlar bilan bir vaqtda qo‘llanganda, keksa yoshdagi bemorlarda va pay kasalliklari bilan og‘rigan bemorlarda tendopatiya (asosan Axill payi) paydo bo‘lish xavfi ortadi.

Bezgakka qarshi preparatlar (xloroxin, gidroksixloroxin, mefloxin) deksametazon bilan birgalikda miopatiya, kardiomiopatiya rivojlanish xavfini oshirishi mumkin.

Angiotenzin aylantiruvchi ferment ingibitorlari deksametazon bilan bir vaqtda buyurilganda periferik qon tarkibini o‘zgartirishi mumkin.

Deksametazon va talidomidni bir vaqtda qo‘llash toksik epidermal nekrolizni keltirib chiqarishi mumkin.

Tug‘ruq paytida ritodrin va deksametazonni bir vaqtda qo‘llash mumkin emas, chunki bu tug‘uvchi ayolda o‘pka shishi tufayli o‘limga olib kelishi mumkin.

Davolanish davrida bir vaqtning o‘zida natriy miqdori yuqori bo‘lgan dorilar va ovqatlarni iste’mol qilish tavsiya etilmaydi.

GKS bakterial infeksiyaga neytrofillar tomonidan nitrosin tetrazoliyni tiklash testiga ta’sir qilishi va yolg‘on manfiy natijalar berishi mumkin.

Maxsus ko‘rsatmalar

Deksametazon bilan davolash paytida (ayniqsa, uzoq muddatli) okulist kuzatuvi, qon bosimi va suv-elektrolit muvozanati holatini, shuningdek, periferik qon manzarasi va qondagi glyukoza darajasini nazorat qilish zarur.

GKSni tizimli va mahalliy qo‘llashda ko‘rish qobiliyatining buzilishi kuzatilishi mumkin.

Nojo‘ya ta’sirlarni kamaytirish maqsadida organizmga kaliy kirishini ko‘paytirish kerak (parhez, kaliy preparatlari). Ovqat oqsillar, vitaminlarga boy bo‘lishi, yog‘lar, uglevodlar va natriy miqdori cheklangan bo‘lishi kerak. Uzoq muddat qo‘llanganda qon plazmasidagi kaliy konsentratsiyasini nazorat qilish zarur.

Deksametazonning farmakologik ta’siri jigar sirrozi bilan og‘rigan bemorlarda kuchayadi. Shuni hisobga olish kerakki, gipotireoz bilan og‘rigan bemorlarda deksametazon klirensi pasayadi, tireotoksikoz bilan og‘rigan bemorlarda esa oshadi.

Preparat mavjud hissiy beqarorlikni yoki psixotik buzilishlarni kuchaytirishi mumkin. Anamnezida psixozlar ko‘rsatilsa, yuqori dozalarda deksametazon shifokorning qat’iy nazorati ostida buyuriladi.

O‘tkir va yarim o‘tkir miokard infarktida ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak - nekroz o‘chog‘ining tarqalishi, chandiq to‘qimasining shakllanishi sekinlashishi va yurak mushagining yorilishi mumkin.

Deksametazon qo‘llanilganda og‘ir anafilaktik reaksiyalar, bradikardiya rivojlanish xavfi mavjud. Davolashni boshlashdan oldin ehtiyot bo‘lish kerak (ayniqsa, anamnezida boshqa dori vositalariga yuqori sezuvchanlik bo‘lgan bemorlarda).

Preparat bilan davolash fonida strongiloidozning faollashish xavfi ortadi.

Stressli vaziyatlarda buyrak usti bezlari po‘stlog‘ining nisbiy yetishmovchiligi rivojlanishi mumkinligi sababli, deksametazon bilan uzoq muddatli terapiya tugaganidan keyin bir yil davomida bemorni diqqat bilan kuzatish lozim. Preparatning yuqori dozalarini uzoq muddat qo‘llash buyrak usti bezi po‘stlog‘ining o‘tkir yetishmovchiligi rivojlanishining oldini olish maqsadida dozani asta-sekin kamaytirishni talab etadi.

Deksametazon dozasini terapiya vaqtidagi stressli vaziyatlarda (jarrohlik amaliyoti, jarohat) vaqtincha oshirish zarur. Stressli vaziyatlarda preparat dozasini vaqtincha oshirish stressdan oldin ham, keyin ham zarur.

Deksametazon bilan davolash fonida latent tuberkulyoz, BSJ vaksinatsiyasidan keyingi limfadenit, poliomiyelit, o‘tkir va surunkali bakterial, parazitar infeksiyalarni davolashda maxsus antibakterial terapiyani qo‘llash hamda oshqozon va ichak yara kasalligi, osteoporoz bilan og‘rigan bemorlarda maxsus terapiyani qo‘llash zarur.

Preparat bilan davolash paytida surunkali yurak yetishmovchiligi, nazoratsiz arterial gipertenziya, shox pardaning jarohatlari va yarali shikastlanishlari, glaukoma, osteoporoz, sil, jigar yoki buyrak yetishmovchiligi, qandli diabet, faol peptik yaralar, yangi ichak anastomozlari, yarali kolit va epilepsiya bilan og‘rigan bemorlarning, shuningdek, keksa yoshdagi bemorlarning ahvolini sinchkovlik bilan nazorat qilish zarur.

Miasteniya kechishining yomonlashishi mumkin.

Deksametazon to‘satdan to‘xtatilganda, ayniqsa, ilgari yuqori dozalar qo‘llanilganda, o‘tkir buyrak usti bezi yetishmovchiligi rivojlanishi mumkin; "to‘xtatish" sindromi (buyrak usti bezi yetishmovchiligi bilan bog‘liq bo‘lmagan): ishtahaning pasayishi, ko‘ngil aynishi, qusish, tormozlanish, bosh og‘rig‘i, umumiy mushak-skelet og‘riqlari, asteniya; shuningdek, deksametazon tayinlangan kasallikning kuchayishi. Deksametazon dozasini asta-sekin kamaytirish orqali bekor qilish kerak. Preparatni tezda to‘xtatish bemor uchun halokatli bo‘lishi mumkin.

Deksametazon bilan davolash vaqtida qandli diabetning dekompensatsiyasi yoki latent qandli diabetdan klinik manifest qandli diabetga o‘tishi mumkin. Qandli diabet bilan og‘rigan bemorlarda qondagi glyukoza konsentratsiyasini nazorat qilish va zarur bo‘lsa, gipoglikemik dorilar dozasini tuzatish lozim.

Preparatni qabul qilish oshqozon yoki ichak devori teshilgan bemorlarda "qorin pardasining ta’sirlanishi" belgilarini yashirishi mumkin.

GKSni qo‘llash fonida spermatozoidlar harakatchanligi va soni o‘zgarishi mumkin.

Deksametazon sezuvchanlikni oshirishi yoki yuqumli kasalliklar belgilarini yashirishi mumkin. Suvchechak, qizamiq va boshqa infeksiyalar immunizatsiya qilinmagan shaxslarda og‘irroq kechishi va hatto o‘limga olib kelishi mumkin.

Immunosupressiya ko‘pincha uzoq vaqt qo‘llanganda rivojlanadi, lekin deksametazon bilan qisqa muddatli davolashda ham yuzaga kelishi mumkin.

Uzoq vaqt davomida deksametazonning yuqori dozalarini qabul qilayotgan bemorlar yuqumli kasalliklar bilan og‘rigan bemorlar bilan aloqada bo‘lishdan saqlanishlari kerak. Tasodifiy aloqa yuzaga kelganda, immunoglobulinni profilaktik yuborish tavsiya etiladi.

Deksametazon bilan davolash vaqtida tirik vaksinalar bilan emlash mumkin emas. O‘ldirilgan virusli yoki bakterial vaksinalar bilan immunizatsiya qilish spetsifik antitelolar titrining kutilgan o‘sishini bermaydi va shuning uchun zarur himoya ta’sirini ko‘rsatmaydi.

Yaqinda jarrohlik amaliyoti o‘tkazilgan yoki suyaklari singan bemorlarni davolashda ehtiyot bo‘lish kerak, chunki deksametazon yara va sinishlarning bitishini sekinlashtirishi mumkin.

Bolalar va o‘smirlarda deksametazon faqat qat’iy ko‘rsatmalar bo‘yicha qo‘llaniladi. Davolanish davrida qizamiq yoki suvchechak bilan og‘rigan bemorlar bilan muloqotda bo‘lgan bolalarga profilaktika maqsadida maxsus immunoglobulinlar buyuriladi. Bolalarda deksametazon bilan uzoq vaqt davolanish vaqtida o‘sish va rivojlanish dinamikasini sinchiklab kuzatish zarur.

Deksametazon preparati bir dozaga (1 ml eritma) hisoblaganda 1 mmol (23 mg) dan kam natriy saqlaydi, ya’ni amalda natriydan xoli.

Homiladorlik va laktatsiya

Deksametazon yo‘ldosh orqali o‘tadi va homila organizmida yuqori konsentratsiyaga yetishi mumkin.

Homiladorlik paytida (ayniqsa, birinchi trimestrda) yoki homiladorlikni rejalashtirayotgan ayollarda Deksametazon preparatini qo‘llash faqat kutilayotgan davolash samarasi ona yoki homila organizmiga salbiy ta’sir ko‘rsatish xavfidan yuqori bo‘lgandagina ko‘rsatilgan. GKS homiladorlikda faqat mutlaq ko‘rsatmalar bo‘yicha tayinlanishi kerak.

Homiladorlikda uzoq muddatli davolashda homila o‘sishining buzilishi ehtimoli istisno qilinmaydi. Homiladorlikning oxirida qo‘llangan taqdirda homilada buyrak usti bezlari po‘stlog‘ining atrofiyaga uchrashi xavfi mavjud bo‘lib, bu yangi tug‘ilgan chaqaloqda o‘rin bosuvchi terapiya o‘tkazishni talab qilishi mumkin.

Deksametazonning oz miqdori ko‘krak sutiga o‘tadi.

Ko‘krak suti bilan emizish davrida preparat bilan davolash zarur bo‘lganda, ko‘krak suti bilan emizishni to‘xtatish lozim, chunki bu bolaning o‘sishdan orqada qolishiga va endogen kortikosteroidlar sekretsiyasining kamayishiga olib kelishi mumkin.

Transport vositalari va mexanizmlarini boshqarish qobiliyatiga ta’siri

Davolanish vaqtida transport vositalarini boshqarish, shuningdek, psixomotor reaksiyalarning tezkorligi va diqqatning yuqori konsentratsiyasini talab qiladigan potensial xavfli faoliyat turlari bilan shug‘ullanish tavsiya etilmaydi.

Qadoq

Shisha ampulalarga 1 ml yoki 2 ml dan.

10 ta ampula qo‘llash bo‘yicha yo‘riqnoma va ampulali skarifikator bilan birga karton qutiga joylashtiriladi. Qutiga yozuv qog‘ozidan yasalgan etiketka-banderol yopishtiriladi.

5 ta ampula polivinilxlorid plyonkasi va alyuminiy folgasidan tayyorlangan konturli yacheykali o‘ramga yoki polivinilxlorid plyonkasidan tayyorlangan yacheykali o‘ramga (korreks) joylashtiriladi.

1 yoki 2 tadan konturli yacheykali yoki yacheykali o‘ramlar qo‘llash bo‘yicha yo‘riqnoma va ampulali skarifikator bilan birga karton qutiga joylanadi. Birinchi yorishni nazorat qilish mumkin.

Sinish halqasiga ega bo‘lgan ampulalardan foydalanilganda, ampula skarifikatorisiz ampulalarni qadoqlashga ruxsat etiladi.

Saqlash shartlari

Yorug‘likdan himoyalangan joyda, 25 °C dan yuqori bo‘lmagan haroratda.

Bolalar qo‘li yetmaydigan joyda saqlang.

Yaroqlilik muddati

3 yil.

Qadoqda ko‘rsatilgan yaroqlilik muddati tugagandan keyin qo‘llanilmasin.

Dorixonalardan berish shartlari

Retsept bo‘yicha

Ro‘yxatdan o‘tish guvohnomasi egasi

BELMEDPREPARATLAR Belarus Respublikasi

Ishlab chiqaruvchi

BELMEDPREPARATLAR Belarus Respublikasi