Paratsetamol og‘riq qoldiruvchi va isitma tushiruvchi ta’sirga ega. Preparat markaziy asab tizimidagi siklooksigenazani bloklab, og‘riq va termoregulyatsiya markazlariga ta’sir ko‘rsatadi. Yallig‘langan to‘qimalarda hujayra peroksidazalari paratsetamolning siklooksigenazaga ta’sirini neytrallaydi, bu esa sezilarli yallig‘lanishga qarshi ta’sirning yo‘qligini tushuntiradi.

Periferik to‘qimalarda prostaglandinlar sinteziga bloklovchi ta’sirning yo‘qligi uning suv-tuz almashinuviga (natriy va suvning ushlanib qolishi) va oshqozon-ichak trakti shilliq qavatiga salbiy ta’sir ko‘rsatmasligini ta’minlaydi.

Farmakokinetika

Absorbsiyasi yuqori, oshqozon-ichak traktidan tez so‘riladi. Maksimal konsentratsiyaga erishish davri 30-60 daqiqa. Gematoensefalik to‘siq orqali o‘tadi. Bolalar va yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda biosinguvchanlik kattaligi kattalarnikiga o‘xshash. Jigarda metabolizmga uchraydi. Yarim chiqarilish davri 2-3 soat. 24 soat davomida paratsetamolning 85-95% glyukuronidlar va sulfatlar ko‘rinishida, 3% o‘zgarmagan holda buyraklar orqali chiqariladi. Paratsetamolning eliminatsiya tezligida va siydik bilan chiqariladigan preparatning umumiy miqdorida yoshga bog‘liq sezilarli farq yo‘q.

Qo‘llanilishi

3 oylikdan 12 yoshgacha bo‘lgan bolalarda quyidagilar sifatida qo‘llaniladi:

o‘tkir respirator kasalliklar, gripp, bolalar infeksiyalari, emlashdan keyingi reaksiyalar va tana harorati ko‘tarilishi bilan kechadigan boshqa holatlarda isitma tushiruvchi vosita;

kuchsiz va o‘rtacha intensivlikdagi og‘riq sindromida, shu jumladan: bosh va tish og‘rig‘ida, mushaklardagi og‘riqlarda, nevralgiyada, jarohatlar va kuyishlardagi og‘riqlarda og‘riq qoldiruvchi vosita.

1 oydan 3 oygacha bo‘lgan bolalarda emlashdan keyin haroratni tushirish uchun preparatni bir marta qabul qilish mumkin, barcha ko‘rsatmalar bo‘yicha preparatni faqat shifokor ko‘rsatmasi bo‘yicha qo‘llash mumkin.

Qo‘llash usuli va dozalari

Rektal. Ichak o‘z-o‘zidan bo‘shatilgandan yoki tozalovchi huqna qilingandan so‘ng, shamcha kontur katakli o‘ramdan bo‘shatiladi va to‘g‘ri ichakka kiritiladi. Preparat dozasi yosh va tana vazniga qarab, jadvalga muvofiq hisoblanadi. Bir martalik doza bolaning tana vazniga nisbatan 10-15 mg/kg, sutkada 2-3 marta, 4-6 soatdan keyin qabul qilinadi. Paratsetamolning maksimal sutkalik dozasi bolaning tana vazniga nisbatan 60 mg/kg dan oshmasligi kerak.

Yosh Vazn Bir martalik doza

1-3 oy 4-6 kg 1 dona 50 mg li shamcha

3-12 oylik 7-10 kg 1 ta 100 mg li shamcha

1-3 yosh 11-16 kg 100 mg dan 1-2 ta shamcha

3-10 yosh 17-30 kg 1 ta 250 mg li shamcha

10-12 yosh 31-35 kg 2 ta 250 mg li shamcha

Davolash kursi davomiyligi: isitma tushiruvchi sifatida 3 kun va og‘riq qoldiruvchi vosita sifatida 5 kungacha.

Zarurat tug‘ilganda shifokor bilan maslahatlashgan holda davolash kursini uzaytirish.

Nojo‘ya ta’sirlari

Allergik reaksiyalar (shu jumladan teri toshmasi).

Qarshi ko‘rsatmalar

Yuqori sezuvchanlik, chaqaloqlik davri (1 oygacha).

Dozani oshirib yuborish

Simptomlari: qabul qilingandan keyingi dastlabki 24 soat davomida teri rangining oqarishi, ko‘ngil aynishi, qusish, anoreksiya, qorin og‘rig‘i; glyukoza metabolizmining buzilishi, metabolik atsidoz.

Jigar funksiyasining buzilishi belgilari dozani oshirib yuborgandan keyin 12-48 soat o‘tgach paydo bo‘lishi mumkin.

Og‘ir dozani oshirib yuborishda progressiv ensefalopatiya, koma, o‘lim bilan kechuvchi jigar yetishmovchiligi; tubulyar nekroz bilan kechuvchi o‘tkir buyrak yetishmovchiligi (shu jumladan jigarning og‘ir shikastlanishi bo‘lmaganda); aritmiya, pankreatit.

Kattalarda gepatotoksik ta’siri 10 g va undan ortiq qabul qilinganda namoyon bo‘ladi.

Davolash: SH-guruh donorlari va glutation sintezi o‘tmishdoshlari — metioninni dozani oshirib yuborgandan 8-9 soat o‘tgach va N-atsetiltsisteinni 12 soatdan so‘ng yuborish. Keyingi terapevtik tadbirlarni o‘tkazish zarurati (keyingi metionin yuborish, N-atsetiltsisteinni vena ichiga yuborish) paratsetamolning qondagi konsentratsiyasiga, shuningdek, uni qabul qilgandan keyin o‘tgan vaqtga qarab belgilanadi.

Ehtiyot choralari va qo‘llash xususiyatlari

Isitma 3 kundan ortiq va og‘riq sindromi 5 kundan ortiq davom etsa, davolovchi shifokorg

Paratsetamolni boshqa paratsetamol saqlovchi preparatlar bilan bir vaqtda qo‘llashdan saqlanish kerak, chunki bu paratsetamol dozasini oshirib yuborishi mumkin.

Preparat 5-7 kundan ortiq qo‘llanganda periferik qon ko‘rsatkichlari va jigarning funksional holatini nazorat qilish lozim. Paratsetamol plazmadagi glyukoza va siydik kislotasini miqdoriy aniqlashda laboratoriya tekshiruvlari ko‘rsatkichlarini buzib ko‘rsatadi.

Ehtiyotkorlik bilan:

buyrak va jigar yetishmovchiligi, xavfsiz giperbilirubinemiyalar (shu jumladan Jilber sindromi), virusli gepatit, jigarning alkogolli shikastlanishi, alkogolizm, homiladorlik, laktatsiya davri, glyukoza-6-fosfatdegidrogenazaning genetik yo‘qligi,

bir vaqtning o‘zida boshqa paratsetamol saqlovchi preparatlarni qabul qilish.

Preparatni bolalar qo‘li yetmaydigan joyda saqlash va yaroqlilik muddati tugaganidan keyin ishlatmaslik lozim.

Boshqa dorilar bilan o‘zaro ta’siri

Jigarda mikrosomal oksidlanish stimulyatorlari (fenitoin, etanol, barbituratlar, flumetsinol, rifampitsin, fenilbutazon, tritsiklik antidepressantlar), etanol va gepatotoksik dori vositalari gidrooksillangan faol metabolitlar ishlab chiqarilishini ko‘paytiradi, bu esa hatto ozgina ortiqcha dozada ham og‘ir intoksikatsiyalarning rivojlanishini taqozo etadi. Mikrosomal oksidlanish ingibitorlari (jumladan, simetidin) gepatotoksik ta’sir xavfini kamaytiradi. Salisilatlar bilan birga qabul qilinganda paratsetamolning nefrotoksik ta’siri kuchayadi. Xloramfenikol bilan birga qo‘llanganda uning toksik xususiyatlari kuchayadi. Bilvosita ta’sir etuvchi antikoagulyantlarning ta’sirini kuchaytiradi, urikozurik preparatlarning samaradorligini pasaytiradi.

Chiqarish shakli

Rektal shamchalar 50 mg, 100 mg, 250 mg.

Shamchalar 5 donadan polivinilxlorid plyonkadan yasalgan konturli yacheykali o‘ramga joylashtiriladi.

Saqlash shartlari

Yorug‘likdan himoyalangan joyda, 25 °C dan yuqori bo‘lmagan haroratda.

Yaroqlilik muddati

3 yil.

Dorixonalardan berish shartlari

Retseptsiz.

Ishlab chiqaruvchi

Sharq Darmon, MCHJ, O‘zbekiston.